انحلال پ ک ک و سوزاندن سلاح ها

زمان مطالعه: ۸ دقیقه

حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) در تاریخ ۱۲ مه ۲۰۲۵ (۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۴) در پی پیام های مختلف از سوی عبدالله اوجالان، رهبر زندانی پ ک ک، از طریق انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که مبارزه مسلحانه خود را پایان می‌دهد و به جای آن، فعالیت‌های سیاسی و دموکراتیک را در پیش خواهد گرفت. بیانیه می گوید: «… ما از این پس مبارزه برای آزادی، دموکراسی و سوسیالیسم را از طریق سیاست دموکراتیک و ابزارهای قانونی ادامه خواهیم داد.»

عبدالله اوجالان نیز با انتشار یک پیام ویدیویی از زندان، این اقدام را «گذار داوطلبانه از فاز مبارزه مسلحانه به فاز سیاست دموکراتیک و قانون» توصیف کرد و آن را  یک «پیروزی تاریخی» دانست.

در روز ۱۱ ژوئیه (۲۰ تیر ۱۴۰۴) طی مراسمی در شهر دوکان (واقع در ۶۰ کیلومتری شمال‌غربی سلیمانیه در اقلیم کردستان در شمال عراق) سی نفر از اعضای پ ک ک که نیمی از آنان را زنان تشکیل می دادند، سلاح‌های خود را در آتش سوزاندند. این اقدام به عنوان گامی مهم در اعلام پایان جنگ پ ک ک علیه دولت ترکیه تلقی می شود.

پس از آن، اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه ( ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۵) در سخنانی اعلام کرد که با آغاز روند خلع سلاح پ ک ک «صفحه‌ای تازه در تاریخ» گشوده شده است. او در جلسه حزب حاکم (حزب عدالت و توسعه) گفت: «ترکیه پیروز شد، ملت من پیروز شد. تک‌تک ۸۶ میلیون شهروند ما، ترک، کرد و عرب، پیروز شدند.»

چرا نباید گیج شد و حیرت کرد

بسیاری از طرفداران اوجالان هنوز از این سیاست حیرت زده و گیج اند. حتا در مراسم نمادین دوکان، چهره مغموم مبارزینی که سلاح شان را به آتش می سپردند جلب توجه می کرد. اما کسانی که خط فکری اوجالان را می شناسند، از آخرین سیاست وی تعجب نکردند. (در این مورد رجوع کنید به کتاب «نقد جهان اوجالان» از انتشارات حزب کمونیست ایران (م.ل.م) و بسیاری مقالات دیگر در نشریه «حقیقت» و ماهنامه «آتش» که در وبسایت cpimlm.org در دسترس عموم هستند.)

طرفداران اوجالان، احساس می کنند سلاح  برگرفتن و یا بر زمین نهادن، خط و مرز میان مبارزه جویی و تسلیم طلبی سیاسی است. اما، اینگونه نیست. قبلاً در نشریه آتش شماره ۱۶۱ (فروردین ۱۴۰۴) در مقاله «اوجالان: فراخوان صلح با دولت جمهوری ترکیه و انحلال پ ک ک» گفتیم: « مبارزه مسلحانه می تواند برای محقق کردن یک انقلاب واقعی باشد یا برای به سازش رسیدن با نظم حاکم و شراکت در آن؛ می تواند برای درهم شکستن دولت سرمایه داری حاکم باشد تا راه برای بنای یک نظام اجتماعی بنیاداً متفاوت و نوین باز شود، یا می تواند برای یافتن جایی در دولت حاکم باشد.» مبارزه مسلحانه پ ک ک همواره از نوع دوم بوده است و پیش از این نیز یک خط تسلیم طلبانه بود. این خط به مرور، تحت تاثیر سیاست های پراگماتیستی به سمت یک خط ارتجاعی گرایش یافت و رزمندگان حامی پ ک ک را تبدیل به پیاده نظام امپریالیسم کرد. نمونه بارز آن نیروهای «ی پ گ» در سوریه است که در چارچوب «نیروهای دموکراتیک سوریه» فعالیت می کنند و تحت تعلیم و نظارت ارتش آمریکا می باشند.

عده ای از دانشگاهیان و کنشگران چپ «دم پارتی» («حزب برابری و دموکراسی خلق ها» که حزب سیاسیِ طرفدار پ ک ک است( به مخالفت با این سیاست اوجالان برخاسته اند. اما مخالفت آن ها محدود به این است که می گویند روند بده بستان های سیاسی پ ک ک با دولت جمهوری ترکیه درست جلو نرفته است! هدف، مورد انتقاد نیست. بلکه چگونگی رسیدن به آن مورد پسندشان نمی باشد. حتا انتقاد و مخالفت کسانی که خود را انقلابی می دانند محدود به این است که «چرا سلاح بر زمین گذاشتند».

گیجی مضاعف دیگر در میان عده ای، این است که اوجالان از پ ک ک می خواهد سلاح بر زمین بگذارند اما به حامیانش در سوریه (نیروهای ی پ گ یا نیروهای دموکراتیک سوریه) چنین فراخوانی را نمی دهد. اما این نیز نباید کسی را گیج کند. زیرا هر دو سیاست توسط امپریالیسم آمریکا در توافق با جمهوری ترکیه دیکته شده اند و در عین حال که دو نسخه مختلف اند، اما به منافع یکسانی خدمت می کنند.

در حاشیه باید بگوییم که روند صلح میان پ ک ک و دولت ترکیه می تواند متوقف شود و پ ک ک بار دیگر خود را بازسازی کرده و در ترکیه و عراق فعال شود. قبلاً هم چنین اتفاقی افتاده است. به طور مثال در سال ۲۰۱۳ اردوغان، تحت عنوان «فرآیند صلح» مذاکره با اوجالان را آغاز کرد. اما آن فرآیند در نتیجه تشدید سرکوب های سیاسی و امنیتی دولت ترکیه و با فراخوان پ ک ک به سرهلدان یا شورش علیه این سرکوب تمام شد. (۱)

انگیزه های پیش قدم شدن دولت ترکیه برای این «صلح»  

در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۴ «دولت باغچه علی»، رئیس حزب MHP که حزب فاشیست های ترک است، طی اظهاراتی در پارلمان ترکیه، پیشنهاد صلح دولت با پ ک ک را طرح کرد و سپس به سمت نمایندگان «دم پارتی» (حزب سیاسیِ طرفدار پ ک ک) رفت و با آنها دست داد. در حالی که در گذشته مخالف سرسخت روند صلح رژیم اردوغان با پ ک ک و خواهان انحلال «دم پارتی» و حتا اعدام اوجالان بود. اردوغان، رئیس جمهور ترکیه نیز در ۳۰ اکتبر ۲۰۲۴ از این پیشنهاد استقبال کرد و گفت که درخواست باغچه علی متوجه نیروهای پ ک ک در عراق و سوریه نیست و از کردهای ترکیه خواست که پیشنهاد باغچه علی را بپذیرند. او در این اظهارات جمله ای گفت که می توان آن را به عنوان دغدغه اصلی دولت ترکیه در پیش قدم شدن برای ترک تخاصم با پ ک ک تلقی کرد. اردوغان گفت: «برقراری صلح در داخل، با توجه به منطقه محاصره شده توسط سازمان های تروریستی و در میانه تنش در عراق، جنگ داخلی در سوریه و وحشیگری اسرائیل، مهم است.» (۲)

با توجه به تغییرات مهمی که در خاورمیانه در جریان است و امپریالیسم آمریکا و بازوی نظامی اش اسرائیل به دنبال آن هستند که خاورمیانه را برای منافع امپراتوری آمریکا «امن» کنند، رژیم اردوغان می خواهد مانع از آن شود که آمریکا و اسرائیل از «کارت کردی» علیه ترکیه استفاده کنند. بی تردید، پایان جنگ میان پ ک ک و دولت ترکیه، بدون «میانجی گری» امپریالیسم آمریکا ممکن نمی بود. امپریالیسم آمریکا در گذشته نیز برای پایان دادن به جنگ میان پ ک ک و دولت ترکیه میانجی گری کرده است و هدفش تحکیم ترکیه بوده است. زیرا ترکیه متحد نزدیک امپریالیسم آمریکا و عضو «ناتو» و نگهبان پایگاه های هوایی مهم «ناتو» در خاک ترکیه است. (۳) اما در دوره اخیر، به ویژه پس از به قدرت رسیدن ترامپ، امپریالیسم آمریکا از «کارت کردی» برای مهار زدن به رژیم اردوغان نیز استفاده می کند. زیرا اردوغان، با بازی میان آمریکا و روسیه و حملات لفظی شدید به اسرائیل و دامن زدن به بنیادگرایی اسلامی پایه های خود را منسجم می کند و هم اکنون زمینه را برای اعلام ریاست جمهوری مادام العمرش نیز آماده می کند.

از اوجالان گسست کنید و به کمونیسم نوین بپیوندید

باب آواکیان در انتهای مصاحبه فوریه ۲۰۲۵ خطاب به مردم تحت ستم و استثماری که در این جهان لگدمال شده و به هیچ گرفته می شوند، با صراحت می گوید، کار اصلی سیستم سرمایه داری این است که از شما تا زمانی که سودآور هستید استفاده کند و بعد شما را دور بریزد؛ برای قدرت های امپریالیستی و دولت های ارتجاعی امری معمول است که از شما در جنگ هایش به عنوان پیاده نظام های بی ارزش برای حفظ امپراتوری اش استفاده کند و سپس شما را مانند تفاله ای دور بریزد: «این سیستم افکار شما را شکل می دهد و شما را عادت می دهد که ادعاهایش را باور کنید… اما، با معیارهای این سیستم شما ارزشی ندارید. … اگر راهی برای استثمار سودآور شما پیدا نکنند یا اگر نتوانند از شما به عنوان گوشت دم توپ در جنگ هایشان استفاده کنند، برایشان پشیزی نمی ارزید و بر حسب معیارهای این سیستم عددی نیستید و تا زمانی که در محدوده ها و تنظیمات مورد قبول سیستم بمانید، هر کاری که انجام دهید در نهایت یک صفر بزرگ خواهد بود. اما ارزش فوق العاده ای خواهید داشت اگر از حصارهای این سیستم گسست کنید و ماهیت تبه کارانه و خصلت کاملا منسوخ و دهشتناک آن را تشخیص دهید، و بخشی از نیروهای انقلابی شوید و برای الغای این سیستم به پا خیزید و جای آن یک سیستم بسیار بهتر را به وجود آورید که در آن نه تنها شما بلکه همه کسانی که مثل شما هستند و در نهایت کلیت بشریت، بالاخره و در یک بُعد کاملاً نوین ارزشمند شده و به حساب خواهند آمد.»

ما خطاب به زنان و مردانی که سال ها در صفوف پ ک ک جنگیده اید می گوییم که به جای تظاهر به «پیروزی» بهتر است شکست جنبش پ ک ک رابه طور علمی یعنی ماتریالیستی دیالکتیکی، بررسی کنید و درس هایش را آموخته و این تجربه را تبدیل به ذخیره ای برای مبارزه واقعی در راه رهایی بشریت کنید. در غیر این صورت، بسیاری از نیروهای اجتماعی فعال شده توسط این جنبش، سرخورده شده یا تبدیل به ذخیره سیستم ستم و استثمار حاکم خواهند شد. از طریق باز اندیشی تفکر و سیاست های اوجالان، به جنبش کمونیستی برای انجام انقلاب کمونیستی و استقرار جمهوری نوین سوسیالیستیدر ترکیه و ایران و سوریه بپیوندید. به آثار امیر حسن پور رجوع کنید که خط و عملکرد رهبران احزاب ناسیونالیست فئودالی و بورژوایی کرد را به نقد کشیده و نشان داده است که این ها صرفاً زنجیرهای اسارت مردم کرد را دست نخورده باقی می گذارند. امیرحسن پور حتا به کمونیسم پیشین هم اکتفا نمی کند و جوانان جویای رهایی از هر شکل ستم و استثمار را به کمونیسم نوین فرا می خواند. به جای اوجالان، دانش آموخته این معلم بزرگ و کمونیست انقلابی شوید که به ما می گوید: «وضع دنیا به جائی رسیده است که یا باید نظام سرمایه داری را از میان برداشت یا سرمایه داری، زندگی را از میان برخواهد داشت. انتخاب دیگری باقی نمانده است. اما روشن است که نیروئی جز جنبش کمونیستی توانائی و خواست این تاریخ سازی را ندارد. جنبش کمونیستی هم، آن طور که در گذشته بود، از عهده چنین مسئولیتی بر نمی آید. با کمونیسم پیشین نمی توان به آیندۀ کمونیستی دست یافت و بدون «کمونیسم نوین» نه به درک درست گذشته می رسیم نه به ساختن این آینده. سنتز کمونیستی از کمونیسمِ گذشته و تدوین «کمونیسم نوین» کار سترگی است که باب آواکیان، در پروسۀ مبارزات وسیع در عرصۀ تئوری، سیاست و ایدئولوژی در سه دهۀ اخیر، موفق به انجام آن شده است. اگر کمونیست ها می خواهند پیشاهنگ آینده باشند و نه زائده گذشته باید خود را متکی بر سنتز نوینی از کمونیسم بکنند و به طور جدی ببینند که «کمونیسم نوین» چیست و چه جایگاهی در تاریخ و در جهان امروز دارد؟» (امیر حسن پور، سوال از روشنفکران و فعالین سیاسی کردستان. در کتاب «برفراز موج نوین کمونیسم»)

فقط در این صورت میتوان از درون شکست به حداکثر ممکن مصالح پیروزی را بیرون کشید و ذخیره کرد برای نبردی با کیفیت متفاوت و بسیار رهاییبخش تر. باید با این واقعیت مواجه شد که پ ک ک، نیروهای اجتماعی مانند زنان و جوانان را برانگیخت، امید داد، سازماندهی شان کرد برای یک افقو برنامه امکان ناپذیر و در نهایت آنها را تقدیم قدرت های حاکم کرد. در ترکیه به یک شکل، در سوریه به شکلی دیگر و در ایران پژاک هم سعی می کند همان راه را برود. این معضلی است که باید از طریق مبارزه سیاسی با این تفکر و بیراهه، حل شود و زنان و جوانان کردستان تبدیل به مبارزین راهرهایی واقعی مردم کردستان، خاورمیانه و در نهایت تمام بشریت شوند.

توضیحات:

(۱) مذاکرات صلح رژیم اردوغان با پ ک ک که در زندان ایمرالی با اوجالان پیش برده می شد در نتیجه دو واقعه در سال ۲۰۱۵ متوقف شد. واقعه اول انفجار بمب انتحاری در میان راهپیمایان صلح بود که موجب کشته شدن بسیاری از فعالین پ ک ک شد. پ ک ک حزب حاکم آکپ را به همکاری با داعش در این کشتار متهم کرد. هم زمان مبارزات کردها در روژاوا و کوبانی در حال گسترش بود و رژیم اردوغان آن را بر نمی تابید. در واکنش به سرکوب های سیاسی و امنیتی، پ ک ک فراخوانی برای سرهلدان یا قیام مردمی صادر کرد و از مردم خواست که در کردستان دست به اعتراض و مقاومت سازمان یافته بزنند.

(۲) کرد پرس، ۱۱ آذر ۱۴۰۳ منبع: اندیشکده واشنگتن برای خاورمیانه؛ ولادیمیر وان ویلگنبرگ

(۳) جوئل ریبورن نماینده ویژه آمریکا در سوریه و همچنین از مقامات ارشد امنیت ملی آمریکا در چندین تحلیل و مصاحبه، از جمله در گفتگو با اندیشکده‌هایی مانند Hudson Institute، تأکید کرد که ایالات متحده باید برای پایان دادن به درگیری میان ترکیه و پ ک ک نقش فعال‌تری ایفا کند زیرا به اعتقاد وی، این «درگیری» عامل بی‌ثباتی در ترکیه که از اعضای ناتو است و همچنین در شمال عراق و سوریه است.